Thực hiện Kế hoạch số 2558-KH/VHLKHXHVN ngày 29/9/2026 của Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam (Viện Hàn lâm) về tổ chức hoạt động chào mừng Ngày hội Đổi mới sáng tạo quốc gia năm 2026 và Kế hoạch số 300-KH/BTDTHVN ngày 30/9/2026 của Bảo tàng Dân tộc học Việt Nam (Bảo tàng) về truyền thông hưởng ứng Ngày hội Đổi mới sáng tạo Quốc gia 2026, Bảo tàng Dân tộc học Việt Nam đã triển khai các hoạt động truyền thông nhằm giới thiệu những kết quả bước đầu trong ứng dụng công nghệ, chuyển đổi số và đổi mới phương thức làm việc tại đơn vị. Đây cũng là dịp để nhìn lại những việc đã thực hiện, nhận diện khó khăn và xác định các yêu cầu cần tiếp tục giải quyết trong quá trình thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị, góp phần thức đẩy đổi mới sáng tạo gắn với nhiệm vụ chuyên môn của Bảo tàng và định hướng chung của Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam.

Những kết quả cụ thể từ hoạt động chuyển đổi số

Trong thời gian qua, Bảo tàng đã từng bước triển khai các nhiệm vụ chuyển đổi số gắn với công tác quản lý tư liệu và hoạt động chuyên môn. Từ khi thực hiện Kế hoạch “100 ngày chuyển đổi số”, đến ngày 10/10/2026, Bảo tàng đã hoàn thành quét số hóa 6.000 trang tài liệu, xử lý kỹ thuật 5.675 trang; tiếp nhận, chỉnh lý và số hóa 300 băng MiniDV, đồng thời kiểm tra các tệp dữ liệu sau chuyển đổi. Đây là những công việc đòi hỏi sự phối hợp giữa thao tác kỹ thuật và kiểm soát chất lượng nhằm từng bước chuyển đổi các nguồn tư liệu hiện có sang dạng dữ liệu số, tạo thuận lợi hơn cho việc bảo quản, quản lý và khai thác phục vụ nghiên cứu, trưng bày và giới thiệu di sản văn hóa.

(Ảnh có sự hỗ trợ của AI)

Cùng với việc triển khai các hoạt động chuyên môn, Bảo tàng cũng đẩy mạnh truyền thông về hoạt động chuyển đổi số và đổi mới sáng tạo. Theo số liệu thống kê, từ ngày 30/9/2026 đến hết ngày 15/10/2026, Bảo tàng đã đăng tải 22 tin/bài, gồm 10 bài do Bảo tàng chủ động biên soạn và 12 bài khai thác, chia sẻ từ Cổng thông tin điện tử Viện Hàn lâm trên Trang thông tin điện tử của Bảo tàng; đồng thời sản xuất và chia sẻ 02 video và 04 sản phẩm thiết kế hình ảnh truyền thông trên các nền tảng mạng xã hội. Các sản phẩm truyền thông góp phần cung cấp thông tin về những công việc đang được triển khai tại đơn vị, đồng thời giúp công chúng tiếp cận hoạt động chuyển đổi số của Bảo tàng qua nhiều hình thức.

Trong công tác quản lý và điều hành, Bảo tàng tiếp tục ứng dụng chữ ký số, hệ thống điều hành tác nghiệp điện tử, số hóa hồ sơ viên chức và sử dụng các công cụ số trong khảo sát khách tham quan. Việc triển khai những công việc này góp phần từng bước thay đổi phương thức xử lý thông tin, hỗ trợ công tác quản lý và tạo cơ sở để tiếp tục cải thiện hiệu quả hoạt động. Những kết quả trên cho thấy, chuyển đổi số tại Bảo tàng đang được thực hiện từ các nhiệm vụ cụ thể, gắn với nhu cầu thực tế của công tác chuyên môn và quản trị.

Nỗ lực đổi mới từ thực tiễn hoạt động bảo tàng

Đối với Bảo tàng Dân tộc học Việt Nam, chuyển đổi số có những yêu cầu riêng, xuất phát từ đặc thù của một cơ quan nghiên cứu, lưu giữ và giới thiệu di sản văn hóa các dân tộc. Nguồn tư liệu được tích lũy qua nhiều năm, đa dạng về loại hình, chất liệu và phương thức lưu trữ, đòi hỏi quá trình số hóa phải được thực hiện thận trọng, bảo đảm chất lượng và khả năng khai thác lâu dài.

Thực tế triển khai cho thấy, số hóa tài liệu và băng hình là quá trình gồm nhiều công đoạn, từ chuẩn bị tư liệu, quét hoặc chuyển đổi dữ liệu đến xử lý kỹ thuật, kiểm tra và quản lý tệp dữ liệu sau số hóa. Với những tư liệu lưu giữ lâu năm, mỗi công đoạn đều cần sự tỉ mỉ và năng lực chuyên môn mới đạt được chất lượng tốt nhất. Trong điều kiện trang thiết bị, hạ tầng kỹ thuật và nguồn lực còn hạn chế, việc thực hiện các nhiệm vụ này đặt ra yêu cầu phải chủ động sắp xếp công việc, tận dụng điều kiện hiện có và từng bước tháo gỡ những vướng mắc trong quá trình triển khai.

Từ thực tiễn đó, đổi mới sáng tạo tại Bảo tàng có thể bắt đầu từ những điều chỉnh thiết thực trong cách tổ chức và thực hiện công việc, lựa chọn phương thức úng dụng công nghệ phù hợp với yêu cầu chuyên môn và sử dụng hiệu quả các nguồn lực hiện có. Những kết quả đã đạt được là cơ sở để đơn vị tiếp tục rà soát quy trình, hoàn thiện công tác quản lý dữ liệu và tìm kiếm giải pháp nâng cao hiệu quả khai thác tư liệu.

Lan tỏa tinh thần đổi mới sáng tạo, nâng cao hiệu quả hoạt động bảo tàng

Thực hiện kế hoạch của Viện Hàn lâm, Bảo tàng đã chủ động xây dựng chuyên mục “Ngày hội Đổi mới sáng tạo Quốc gia” trên trang thông tin điện tử, tổ chức tuyên truyền trực quan qua 01 banner dọc tại khu vực hồ nước, 01 poster dán kính tại khu vực quầy vé và 02 standee tại khu vực lễ tân tòa Trống đồng và tòa Cánh diều, biên soạn bài viết và sản xuất các sản phẩm truyền thông giới thiệu những ứng dụng công nghệ, cách làm và kết quả chuyển đổi số tại đơn vị. Việc lựa chọn nội dung từ chính hoạt động chuyên môn giúp thông tin truyền thông gắn với thực tiễn, qua đó giới thiệu những công việc đang được triển khai phía sau các không gian trưng bày và hoạt động phục vụ khách tham quan.

Thông qua chuỗi hoạt động hưởng ứng Ngày hội Đổi mới sáng tạo Quốc gia 2026, Bảo tàng không chỉ góp phần truyền thông, nâng cao nhận thức về vai trò của khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo mà còn có dịp nhìn nhận những kết quả đã đạt được, xác định các khó khăn và vấn đề cần tiếp tục giải quyết. Đây là cơ sở để Bảo tàng từng bước cụ thể hóa các nhiệm vụ theo tinh thần Nghị quyết số 57-NQ/TW, đồng hành cùng Viện Hàn lâm trong quá trình thúc đẩy chuyển đổi số.