Chiều ngày 28/4/2026, Bảo tàng Dân tộc học Việt Nam (Bảo tàng) sẽ tổ chức buổi tọa đàm “Hành trình di sản: Câu chuyện bảo tồn kiến trúc nhà Hà Nhì” tại không gian ngôi nhà truyền thống của người Hà Nhì ở Vườn Kiến trúc.

Trong suốt quá trình hoạt động, chủ trương xuyên suốt của Bảo tàng đối với công tác bảo tồn các công trình kiến trúc dân gian là luôn tôn trọng và đề cao vai trò của chủ thể văn hóa. Trong đợt tu sửa định kỳ không gian nhà Hà Nhì tại Bảo tàng (diễn ra trong thời gian 13-28/04/2026), Bảo tàng đã mời 05 người thợ Hà Nhì từ thôn Lao Chải, xã Y Tý, tỉnh Lào Cai đến Bảo tàng để trực tiếp sửa chữa ngôi nhà của dân tộc Hà Nhì được trưng bày tại đây.

Những kiến trúc dân gian tại Vườn Kiến trúc của Bảo tàng đều là những công trình nguyên gốc được sưu tầm từ cộng đồng, với đầy đủ “hồ sơ khoa học” để phục dựng tại Bảo tàng. Xuyên suốt quá trình bảo tồn các công trình này, Bảo tàng luôn ưu tiên sử dụng nguồn vật liệu từ chính môi trường sinh thái địa phương.

Cụ thể, trong việc bảo tồn kiến trúc nhà của người Hà Nhì, các cán bộ Bảo tàng đã khảo sát tỉ mỉ cùng người dân địa phương để vận chuyển đúng loại đất sét núi từ Y Tý về trá vá lại các bức tường nhà bị bong tróc. Sự chuẩn bị này nhằm đảm bảo công trình sau khi sửa chữa vẫn giữ được vẻ đẹp truyền thống và độ bền vững. Không chỉ khắt khe về vật liệu, Bảo tàng còn để chính chủ thể văn hóa thực hành việc sửa chữa. Trong đợt sửa lần này, những người thợ Hà Nhì trực tiếp sửa chữa tổng thể ngôi nhà chính, chuồng nuôi gia súc và dựng mới một cây đu. Sự kết hợp giữa vật liệu tự nhiên (đất sét núi, cỏ tranh, gỗ) và bàn tay của chính người thực hành văn hóa đã giúp kỹ thuật làm nhà trình tường được giữ gìn trọn vẹn và đúng với nguyên bản nhất.

Nhân dịp đợt tu sửa hoàn tất, buổi tọa đàm được tổ chức nhằm tạo ra một không gian trao đổi chuyên sâu giữa các nhà nghiên cứu, công chúng và nhóm thợ Hà Nhì đến từ vùng cao Y Tý. Nội dung chương trình sẽ tập trung vào những chia sẻ thực tế về quá trình tu sửa vừa qua cũng như việc duy trì, bảo tồn nguyên bản kiến trúc nhà trình tường trước những biến chuyển của đời sống đương đại.

Tin và ảnh: Lê Nguyễn Phương Anh