image banner
Áo nữ của dân tộc Tà-ôi

Người Tà-ôi ở Việt Nam có dân số 52.356 người (2019). Họ có tên gọi khác là Tà-ôi, Pa Cô, Tà Uốt, Kan Tua, Pa Hy..., với các nhóm địa phương: Tà-ôi, Pa Cô, Pa Hy. Người Tà-ôi là dân tộc thuộc nhóm ngôn ngữ Môn – Khơ-me, sinh sống lâu đời ở Trường Sơn.

Áo nữ truyền thống của dân tộc Tà- ôi là áo ngắn, kiểu chui đầu, không có ống tay. Áo thường có chiều rộng lớn hơn chiều dài, được may bằng cách gập đôi theo chiều ngang một tấm vải lại rồi khoét cổ và khâu ghép ở hai bên sườn. Đây là lối may đơn giản và cổ xưa nhất của loài người khi mới biết may trang phục. Chiếc áo này dài 54cm, rộng 61,5cm.

Nền áo có màu đen nhuộm chàm, những trang trí trên áo được tạo ra bằng cách dệt xen các sợi màu đỏ, vàng, và dùng hạt cườm trắng xâu vào sợi ngang để tạo thành hoa văn ngay trong lúc dệt tấm vải. Trước kia, người Tà-ôi dùng hạt chì để dệt tạo ra hoa văn trên vải nhưng do hạt chì nặng và độc nên hiện nay họ chuyển sang dệt hoa văn bằng hạt cườm. Hoa văn ở gấu áo là hai hình tam giác đấu đầu với nhau, và những đường thẳng đan chéo với nhau tạo những hình thoi, phía trên thân áo có điểm xuyết hình cỏ cây, hoa 4 cánh và hình thoi bằng hạt cườm xen kẽ với những dải sợi màu, chủ yếu là màu đỏ. Những mô típ hoa văn này, theo người Tà-ôi, là “lá đùng đình”, “người múa dạ dạ”, “hoa mua”, “chân gà”, “ngôi sao”.... Người Tà-ôi cũng hay dùng vải đỏ, vải trắng khâu viền ở gấu, cổ, các lỗ xỏ tay và khâu nối ở hai sườn áo.

Áo chỉ mặc với váy ngắn (từ thắt lưng trở xuống). Thường ngày họ có thể mặc áo cũ, đến ngày lễ hội người ta diện áo mới, đẹp.

Ngày nay người Tà-ôi vẫn mặc loại áo này, nhưng người ta không trồng bông để kéo sợi nữa mà mua chỉ sản xuất công nghiệp về xe sợi để dệt vải. Một số người đã may kiểu áo cộc tay. Ở người Cơ-tu láng giềng cũng phổ biến loại áo nữ cổ truyền như ở người Tà-ôi.

Chiếc áo này do chị Ploong He - con dâu bà Kăn Mo dệt năm 1992 và mới mặc được 1 năm. Sau đó, Bảo tàng Dân tộc học Việt Nam sưu tầm chiếc áo này ở A Đớt, A Lưới, Huế ngày 2/8/1996.

Chiếc áo được trưng bày tại gian trưng bày các dân tộc nói nhóm ngôn ngữ Môn – Khơ-me Trường Sơn – Tây Nguyên, tầng 2, tòa Trống đồng, Bảo tàng Dân tộc học Việt Nam. Thông tin về hiện vật được thể hiện bằng ba ngôn ngữ: Việt, Pháp và Anh.


 

Người viết: Trần Thị Thu Thủy​
Nguồn bài viết: Bảo tàng Dân tộc học Việt Nam
Đến với bảo tàng
  • Đang online: 1
  • Tất cả: 1