Sách của người Pà Thẻn
Thứ Tư, 09/09/2026

Người
Pà Thẻn là một trong các dân tộc thiểu số ở Việt Nam, có số dân 8.248 người (năm 2019), cư trú chủ yếu tại tỉnh
Tuyên Quang. Hiện nay dân tộc Pà Thẻn còn lưu giữ được một vài cuốn sách cổ với
những ký hiệu tượng hình có nội dung liên quan đến lịch sử và tôn giáo. Một số
nhà ngôn ngữ học xem đó như những đường nét sơ khai của loại chữ tượng hình.
Cuốn
sách của người Pà Thẻn (Pình độ) được trưng bày tại tầng
2, tòa nhà Trống đồng của Bảo tàng Dân tộc học Việt Nam (Bảo tàng) là loại sách
cổ, nội dung được ghi bẳng những ký tự tượng hình trên giấy dó và được viết bằng
mực tàu màu đen. Khổ sách dài, các ký tự tượng hình rất đa dạng thể hiện hình
các con vật (trâu, bò, gà vịt), chỗ rửa chân của ma; cối giã gạo, đôi quang
gánh, xa kéo sợi, bếp lửa… Các hình vẽ được sắp xếp theo thứ tự từ phải sang
trái, đây cũng là chiều đọc sách. Những ký tự tượng hình này có nhiều nét giống
chữ của người Di ở tỉnh Vân Nam (Trung Quốc). Sách “ghi” các bài cúng của người
Pà Thẻn trong dịp cúng “ma khô”, đưa người chết về thế giới bên kia, cúng gia
tiên, cúng bản vào đầu năm và các dịp lễ tết hoặc cúng chữa bệnh.
Chủ
nhân của cuốn sách là ông Sìn Văn Thán, sinh năm 1933 (Tuyên Quang). Theo chủ
nhân hiện vật, cuốn sách được làm từ lâu và truyền đến ông là đời thứ 5 (tức
khoảng trên 100 năm). Hiện không còn ai có thể giải mã đầy đủ các ký hiệu trong
cuốn sách. Hầu hết các thầy cúng người Pà Thẻn đều không đọc được nội dung cuốn
sách này.
Người viết: Trần Thị Thu Thủy
Nguồn bài viết: Bảo tàng Dân tộc học Việt Nam