Người Cơ-tu là một trong những tộc người thiểu số cư trú lâu đời ở phía bắc dãy Trường Sơn, tập trung chủ yếu ở các huyện Tây Giang, Đông Giang, Nam Giang (tỉnh Quảng Nam) và một số ít ở tỉnh Thừa Thiên - Huế. Sinh kế chính của họ là canh tác nương rẫy. Bên cạnh đó, hái lượm từ tự nhiên giúp bổ sung nguồn thực phẩm cho gia đình và nguyên liệu làm ra một số đồ dùng phục vụ đời sống.

Gối của người Cơ-tu
Sưu tầm năm 1996 tại thôn Arung, xã Ba Lê, Tây Giang, Quảng Nam

Mã: 1996.12.195-1

Chơ-ơih - loại gối dùng để gối đầu - là một trong những đồ dùng phục vụ đời sống của người Cơ-tu. Gối dài, nhỏ và phồng, được làm từ các loại lá rừng. Ruột gối là lá chuối khô. Vỏ gối được làm từ lá của một loại dứa rừng (alớh). Người ta tước bỏ rìa lá có gai, chẻ thành nan, phơi vài ngày cho ải rồi đan theo kỹ thuật lóng mốt tạo thành vỏ gối. Để nhuộm màu nan, họ lấy vỏ một loại cây rừng (a păng), đun kỹ với nước cho tiết ra màu nâu đỏ rồi cho nan dứa rừng vào luộc khoảng nửa giờ hoặc ngâm một đêm. Để trang trí vỏ gối, họ đan nan màu nâu đỏ xen kẽ với nan không nhuộm để màu sắc của vỏ gối không đơn điệu.

Chiếc gối này do vợ của anh Bling Biên (thôn Arung, xã Ba Lê, huyện Tây Giang, tỉnh Quảng Nam) làm năm 1990, dùng để gối đầu khi ngủ. Loại gối này cũng phổ biến ở vùng người Tà-ôi, gọi là xơ-col. Ở cả hai dân tộc, gối đều do phụ nữ làm; có cả gối đôi dành cho những đôi vợ chồng trẻ. Ngày nay, loại gối lá này vẫn được người dân địa phương sử dụng. Hiện nay, chiếc gối đang được lưu giữ tại kho bảo quản của Bảo tàng.

Người viết: Vũ Phương Nga
Ảnh: BTDTHVN